Мункоев Даша-Даба

Даша-Даба Жалсараевич Мункоев Зэдын аймагай Инзагата нютагта 1935 ондо түрэhэн намтартай. «Зэдын үнэн» газетэдэ олон жэл соо корреспондентээр хүдэлөө. hургуулида ябахаhаань рассказуудые, шүлэгүүдые бэшэдэг, бэлиг талаан ехэтэй хүн байгаа. Тэрэнэй бэшэhэн рассказууд болон туужанууд «Бүргэд» (1966) гэhэн ном боложо хэблэгдээ hэн. Наhанайнгаа тэгэн дунда ябаад, 1973 ондо, бэлигтэй зохеолшон энэ дэлхэйе орхижо ошоо.

Олон зондоо мэдээжэ боложо үрдеэшьегүй hаа, буряад арад зоной дунда «hолир мүшэн шэнгеэр, ялагас гээд, унтаршаhан» ехэ бэлигтэй уран зохёолшо Даша Даба Мункоевой зохёохы зам тухай, тэрээнэй «Таладаа гарабаб» гэжэ поэмын, «Эхэ тухай дуун» болон бусад зохёолнуудыень нэн лэ түрүүн нютагай багашуул буряад хэлэнэйнгээ хэшээлдэ гүнзэгыгөөр шудалжа гарадаг байна. Инзагатын дунда hургуулиин буряад хэлэнэй багша С.С.Цырендоржиева нютагайнгаа уран зохёолшо зон тухай, ажалай түрүүшүүл, лама санаартан тухай хэшээлнүүдтээ дэлгэрэнгыгээр хөөрэжэ үгэдэг заншалтай. Тиин Даша-Даба Мункоевой «Бүргэд» гэhэн ном соо ороhон зохёолнуудой гүнзэгы удха шанарыень hурагшадтаа ойлгуулжа, заажа үгэнэ.

«...Абынгаа нэрээр фамили хэжэрхиhэн юм. Даша-Дабаа бараан шарайтай, бэеэр набтаршаг хүн байhан. Тэрэ гэр бүлэгүй, ганса хүн байhан. Даша- Дабаа хадаа хүнhѳѳ нэгэл ондоохон хүбүүн hэн. Бага наhанhаа эхилжэ юумэ бэшэхэ, зохёохо дуратай. Нүхэдѳѳрѳѳ наадажа байхадаа, тэдээн тухайгаа шог шүлэгүүдые зохёожорхёод, ээрэжэ байжа тэрэнээ уншахадань, нүхэдынь тэрэниие ѳѳрыень наада баридаг байгаа. Υнэнэй түлѳѳ гү даа, үгышье hаа, хэниишье үмѳѳрѳѳб гэжэ хүйхэрнүүдтээ аhалдаа болоходоо, ѳѳрѳѳ түрүүн сохюулжархидаг байhан. Энээн тухайгаа зохёол соогоо иигэжэ бэшэнэ: „Yнэниие хэлэхэдэ, би хэзээдэшье hайн архиншан, hайн наншалдаашан ябаагүй хүм.

Бэлигни багадаа гээшэ бэзэ..“, — гээд „Бургэд“ номой оролто үгэ соо Буряадай арадай поэт Галина Раднаева бэшэhэн байна. — „hолир мүшэн шэнгеэр ялагас гээд, унтаршаhан“ энэ бэлигтэй уран зохёолшын бүтээлнүүдые hѳѳргэнь, арад зондонь бэлэглэжэ байhандаа би баярлаха ёhоороол баярлана гээшэб. Иимэ бэлигтэй хүнүүд зуугаад жэлэй туршада нэгэл дахин түрэдэг юм гэлсэдэгынь үнэн лэ байна гэжэ үшѳѳ, үшѳѳ дахин мэдэнэб. Даша-Даба Мункоев тон залуугаар наhа бараа, 37 наhатай. Ехэ суутайшье бэшэ hаа, тон ехэ бэлигтэй хүн байгаал даа».

1973 ондо наһа бараһан.